ابوالحسن شيخ (پدر شيمي نوين ايران)
ابوالحسن علي بن عبدالله مشهور به شيخ منتخب الدين رازي معروف به صاحب فهرست يکي از بزرگان علما و محدثين شيعه در سال 1286 ش در تهران در خانداني مذهبي به دنيا آمد.
پدرش مرحوم دکتر محمد شيخ معروف به احياءالملک از نوادگان علامه ي بزرگوار، شيخ حر عاملي صاحب کتاب با ارزش وسايل الشيعه بود که پاريس تحصيل کرد و پس از گرفتن دکتراي پزشکي، در اداره ي « حافظه الصحه» مشغول بود.
مادرش نيز شناخت وسيعي روي گياهان و داروهاي گياهي داشت و براي تمام بيماران داروهاي گياهي تجويز مي کرد.
ابوالحسن در سن 6 سالگي ، وارد دبستان مسعوديه شد و پس از به پايان رسانيدن دوره ي ابتدايي، 3 سال در دبيرستان دارالفنون تحصيل کرد و بعد وارد مدرسه ي ايران و آلمان شد و رشته ي شيمي ( دارو سازي) را انتخاب کرد.
او از کودکي دوست داشت که آسپرين بسازد و به همين علت رشته ي شيمي را انتخاب کرد.
وي در رابطه با گياهان دارويي نيز مطالعات زيادي داشت.
او سن 18 سالگي ديپلم گرفت و در امتحانات اعزام به خارج پذيرفته شد.
آنگاه ازدواج کرد و به کشور آلمان اعزام گرديد.
2سال در دانشگاه برلين و 4 سال در« انيسيتو شيمي بن» ادامه تحصيل داد و موفق به دريافت ليسانس شيمي شد.
دوباره به دانشگاه برلين برگشت و بعد از 4 سال مدرک دکترا اخذ کرد. وي اولين دانشجوي ايراني بود که درجه ي دکتراي شيمي را دريافت کرد و در سال 1315 هـ . ش به تهران بازگشت.
دکترابوالحسن شيخ، مدتي در دانشسراي عالي در رشته هاي شيمي، علوم و طب تدريس کرد و بعد براي گذراندن دوره سربازي، دو سال دانشکده ي افسري اشتغال داشت.
وي به غير از تدريس در رشته هاي شيمي در آزمايشگاه شيمي، ( اداره دخانيات) نيز فعاليت داشت و تحقيقات زيادي در زمينه انواع توتون و کيفيت آن از جهت شيميايي انجام داد.
دکتر شيخ در سال 1332 به نمايندگي از سوي آيت الله کاشاني در کنفرانس اسلامي بيت المقدس شرکت کرد.
وي همواره به مطالعه ي کتاب هاي ديني و عرفاني اشتغال داشت و فقيهي محدث و علم رجال و حديث بود و در مسير جمع آوري سخنان معصومين عليهم السلام مسافرت ها نمود.
از سال 1335 تا 1337 هـ . ش، سرپرستي دانشجويان ايراني مقيم آلمان را بر عهده گرفت، سپس در مدت 8 ماه در کارخانه ي دخانيات برزيل اشتغال داشت، اما به دليل نامساعد بودن وضع اين کارخانه، به تهران بازگشت و به تدريس پرداخت و در سال 1365 باز نشسته شد.
وي تأليفات و تحقيقات مفيدي دارد، که مي توان به کتاب تئوري هاي شيمي آلي و دو جلد کتاب عمليات شيمي آلي اشاره کرد.
وي تحقيقات خود را بيش تر در زمينه تهيه ماده اي براي جلوگيري از کپک زدن و فاسد شدن لبنيات و شيريني جات و انواع خميرها متمرکز نمود.
دکتر شيخ ابوالحسن در مورد اهميت علمي شيمي چنين مي گويد:
« شيمي همه چيز انسان است، انسان از روزي که متولد مي شود، تا روزي که از دنيا مي رود با شيمي سروکار دارد. »
دکتر شيخ ابوالحسن در سفارشي به نوجوانان، فرموده است:
« تمام کارها را کنار بگذاريد و روحيه قناعت پيشه گيريد و دنبال علم و دانش باشيد. »
دکتر شيخ با شيخ رجبعلي خياط نيز ارتباط داشت.
حاج ميرزا حسين نوري در « کلمه طبيبه» به نقل از کتاب اربعين شيخ ابوالحسن داستان جالبي نقل مي کند:
در همسايگي ما مردي کاسب از شيعيان به نام ابوجعفر سال ها به کسب مشغول بود. اکثر مشتريان از داد و ستد او راضي بودند و بعضي از مشتريان که نسيه مي بردند در دفتر مي نوشت.
بعضي از سادات و علويان که از او جنس مي خريدند، همين که حس مي کرد در جيبشان پولي نيست به آنها مي گفت: اشکال ندارد، بفرمائيد.
سپس به غلامش مي گفت: در دفتر به حساب مولا علي (ع) فلان مبلغ را بنويس. سال ها گذشت و به همين روال مي گذشت. روزي که در حين حسابرسي بود شخصي که به مولا ارادتي نداشت و از ماجراي نسيه دادن او به سادات مطلع بود از روي شوخي به او گفت:
- چه کردي با بدهکار بزرگ خود علي بن ابي طالب!!!
وي از سرزنش او غمگين شد، ولي جوابي نداد.
حجره را بست و ناراحت به خانه ي خويش رفت. همان شب در عالم رويا خواب مي بيند که رسول خدا(ص) با حسين (ع) به منزل او وارد شدند.
رسول خدا (ص) پس از ورود از فرزندش سراغ اميرالمومنين (ع) را گرفتند و فرمودند: « پدرتان کجاست؟»
بلافاصله اميرالمومنين وارد شدند و به خيرالبشر فرمودند: « چه امريست؟»
پيامبر مي فرمايد: «بدهکاري خودت را به اين مرد برگردان.»
مولا اميرالمومنين بلافاصله کيسه ي سفيد رنگي به دست آن مرد مي دهد.
سپس رسول خدا به آن مرد مي فرمايند: « احسانت را در حق فرزندان من قطع مساز و ديگر به تو فقر و پريشاني نرسد. »
مرد از خواب بيدار شد، در حالي که همان کيسه در دست او بود، به همسرش مي گويد: « خوابي يا بيدار؟»
همسرش جواب داد: « بيدارم.»
به او گفت: « چراغ را روشن کن. »
همين که مرد چشمش به کيسه مي خورد هزار اشرفي در آن مي بيند. زن فکر کرد که مبادا شوهرش در حال تهيدستي مال حرام به خانه آورده!!!
که شوهرش در جواب سوال زن ماجراي روز گذشته و خواب شب را بازگو کرد تا آخر عمر پريشاني به او روي نياورد.
جناب شيخ فرمودند اين داستان بسيار کوچکي است از آن سروران بزرگ.
دکتر شيخ درباره ي برنامه ي روزانه خود در سن 88 سالگي چنين مي گويد:
من ساعت 5 صبح بيدار مي شوم، نماز صبح را مي خوانم و بعد تا ساعت 8 استراحت مي کنم، آنگاه صبحانه مي خورم و مشغول مطالعه مي شوم.
سرانجام اين دانشمندان گرانمايه در ساعت آغازين سال 1377 شمسي در نود سالگي چشم از جهان فرو بست.
منبع : شاهد نوجوان شماره 60
پدرش مرحوم دکتر محمد شيخ معروف به احياءالملک از نوادگان علامه ي بزرگوار، شيخ حر عاملي صاحب کتاب با ارزش وسايل الشيعه بود که پاريس تحصيل کرد و پس از گرفتن دکتراي پزشکي، در اداره ي « حافظه الصحه» مشغول بود.
مادرش نيز شناخت وسيعي روي گياهان و داروهاي گياهي داشت و براي تمام بيماران داروهاي گياهي تجويز مي کرد.
ابوالحسن در سن 6 سالگي ، وارد دبستان مسعوديه شد و پس از به پايان رسانيدن دوره ي ابتدايي، 3 سال در دبيرستان دارالفنون تحصيل کرد و بعد وارد مدرسه ي ايران و آلمان شد و رشته ي شيمي ( دارو سازي) را انتخاب کرد.
او از کودکي دوست داشت که آسپرين بسازد و به همين علت رشته ي شيمي را انتخاب کرد.
وي در رابطه با گياهان دارويي نيز مطالعات زيادي داشت.
او سن 18 سالگي ديپلم گرفت و در امتحانات اعزام به خارج پذيرفته شد.
آنگاه ازدواج کرد و به کشور آلمان اعزام گرديد.
2سال در دانشگاه برلين و 4 سال در« انيسيتو شيمي بن» ادامه تحصيل داد و موفق به دريافت ليسانس شيمي شد.
دوباره به دانشگاه برلين برگشت و بعد از 4 سال مدرک دکترا اخذ کرد. وي اولين دانشجوي ايراني بود که درجه ي دکتراي شيمي را دريافت کرد و در سال 1315 هـ . ش به تهران بازگشت.
دکترابوالحسن شيخ، مدتي در دانشسراي عالي در رشته هاي شيمي، علوم و طب تدريس کرد و بعد براي گذراندن دوره سربازي، دو سال دانشکده ي افسري اشتغال داشت.
وي به غير از تدريس در رشته هاي شيمي در آزمايشگاه شيمي، ( اداره دخانيات) نيز فعاليت داشت و تحقيقات زيادي در زمينه انواع توتون و کيفيت آن از جهت شيميايي انجام داد.
دکتر شيخ در سال 1332 به نمايندگي از سوي آيت الله کاشاني در کنفرانس اسلامي بيت المقدس شرکت کرد.
وي همواره به مطالعه ي کتاب هاي ديني و عرفاني اشتغال داشت و فقيهي محدث و علم رجال و حديث بود و در مسير جمع آوري سخنان معصومين عليهم السلام مسافرت ها نمود.
از سال 1335 تا 1337 هـ . ش، سرپرستي دانشجويان ايراني مقيم آلمان را بر عهده گرفت، سپس در مدت 8 ماه در کارخانه ي دخانيات برزيل اشتغال داشت، اما به دليل نامساعد بودن وضع اين کارخانه، به تهران بازگشت و به تدريس پرداخت و در سال 1365 باز نشسته شد.
وي تأليفات و تحقيقات مفيدي دارد، که مي توان به کتاب تئوري هاي شيمي آلي و دو جلد کتاب عمليات شيمي آلي اشاره کرد.
وي تحقيقات خود را بيش تر در زمينه تهيه ماده اي براي جلوگيري از کپک زدن و فاسد شدن لبنيات و شيريني جات و انواع خميرها متمرکز نمود.
دکتر شيخ ابوالحسن در مورد اهميت علمي شيمي چنين مي گويد:
« شيمي همه چيز انسان است، انسان از روزي که متولد مي شود، تا روزي که از دنيا مي رود با شيمي سروکار دارد. »
دکتر شيخ ابوالحسن در سفارشي به نوجوانان، فرموده است:
« تمام کارها را کنار بگذاريد و روحيه قناعت پيشه گيريد و دنبال علم و دانش باشيد. »
دکتر شيخ با شيخ رجبعلي خياط نيز ارتباط داشت.
حاج ميرزا حسين نوري در « کلمه طبيبه» به نقل از کتاب اربعين شيخ ابوالحسن داستان جالبي نقل مي کند:
در همسايگي ما مردي کاسب از شيعيان به نام ابوجعفر سال ها به کسب مشغول بود. اکثر مشتريان از داد و ستد او راضي بودند و بعضي از مشتريان که نسيه مي بردند در دفتر مي نوشت.
بعضي از سادات و علويان که از او جنس مي خريدند، همين که حس مي کرد در جيبشان پولي نيست به آنها مي گفت: اشکال ندارد، بفرمائيد.
سپس به غلامش مي گفت: در دفتر به حساب مولا علي (ع) فلان مبلغ را بنويس. سال ها گذشت و به همين روال مي گذشت. روزي که در حين حسابرسي بود شخصي که به مولا ارادتي نداشت و از ماجراي نسيه دادن او به سادات مطلع بود از روي شوخي به او گفت:
- چه کردي با بدهکار بزرگ خود علي بن ابي طالب!!!
وي از سرزنش او غمگين شد، ولي جوابي نداد.
حجره را بست و ناراحت به خانه ي خويش رفت. همان شب در عالم رويا خواب مي بيند که رسول خدا(ص) با حسين (ع) به منزل او وارد شدند.
رسول خدا (ص) پس از ورود از فرزندش سراغ اميرالمومنين (ع) را گرفتند و فرمودند: « پدرتان کجاست؟»
بلافاصله اميرالمومنين وارد شدند و به خيرالبشر فرمودند: « چه امريست؟»
پيامبر مي فرمايد: «بدهکاري خودت را به اين مرد برگردان.»
مولا اميرالمومنين بلافاصله کيسه ي سفيد رنگي به دست آن مرد مي دهد.
سپس رسول خدا به آن مرد مي فرمايند: « احسانت را در حق فرزندان من قطع مساز و ديگر به تو فقر و پريشاني نرسد. »
مرد از خواب بيدار شد، در حالي که همان کيسه در دست او بود، به همسرش مي گويد: « خوابي يا بيدار؟»
همسرش جواب داد: « بيدارم.»
به او گفت: « چراغ را روشن کن. »
همين که مرد چشمش به کيسه مي خورد هزار اشرفي در آن مي بيند. زن فکر کرد که مبادا شوهرش در حال تهيدستي مال حرام به خانه آورده!!!
که شوهرش در جواب سوال زن ماجراي روز گذشته و خواب شب را بازگو کرد تا آخر عمر پريشاني به او روي نياورد.
جناب شيخ فرمودند اين داستان بسيار کوچکي است از آن سروران بزرگ.
دکتر شيخ درباره ي برنامه ي روزانه خود در سن 88 سالگي چنين مي گويد:
من ساعت 5 صبح بيدار مي شوم، نماز صبح را مي خوانم و بعد تا ساعت 8 استراحت مي کنم، آنگاه صبحانه مي خورم و مشغول مطالعه مي شوم.
سرانجام اين دانشمندان گرانمايه در ساعت آغازين سال 1377 شمسي در نود سالگي چشم از جهان فرو بست.
منبع : شاهد نوجوان شماره 60
